Makale
Alüminyum - Zamanda bir yolculuk
Sir Humphry Davy, 1808 yılında “alumina” adlı oksitten türeterek adlandırdığı “alüminyum” adlı bir metalin varlığına inandığını açıkladığında, muhtemelen bu ifadesinin günümüze kadar nasıl bir gelişim göstereceğini hayal edememişti. Davy'nin orijinal tahmini, 1825'te Danimarkalı fizikçi Hans Christian Ørsted'in ilk kez alüminyum üretmeyi başarmasıyla gerçekleşti ve alüminyum tarihinin başlangıcı oldu.
Bu, her şeyi değiştiren, günlük yaşamı sayısız şekilde derinden etkileyen çok önemli bir andı. Esasen Ørsted, alüminyum klorür ve bir potasyum amalgamı kullanarak saf alüminyumu izole etti. Bunu, alüminyum amalgamı düşük basınç altında ısıtarak başardı ve alüminyumun ilk formunun başarılı bir şekilde üretilmesine yol açtı.
Alüminyum nedir ve antik çağda kullanımı neydi?
Alüminyum, insanoğlunun kullandığı en önemli malzemelerden biridir ve yer kabuğunda en çok bulunan elementlerden biridir. Yerkabuğunun %8'i alüminyumdan oluşur ve 270'in üzerinde mineralde bulunur. Alüminyumun endüstriyel kullanımının ana kaynağı, metalik oksitlerin bir karışımı olan tortul bir kaya olan boksittir. Boksit, adını Pierre Berthier'in Les Baux köyü yakınlarındaki yatakları keşfetmesinden almıştır.
Antik çağda, Yunanlılar ve Romalılar çanak çömlekçilikte zaten alüminosilikat bileşikleri kullanıyorlardı. Doğada var olan ve antik çağda erişilebilen orijinal form olan alüminyuma kaydedilen ilk referans, MÖ 5. yüzyılda Herodot tarafından yapılmıştır. Eskiler ayrıca tekstilde, tıpta ve ahşap üzerine boyayarak tahkimatlarını güçlendirmek için kullandılar.
Alüminyumun seri üretimi
Günümüze ve alüminyumun seri üretimine kadar, metalin gidişatını belirleyen birçok adım vardı. Alüminyum, işlenmesi kolay bir metaldir ve insanların yıllar içinde edindikleri bilgi birikimi ile onu geliştirmeyi başararak geniş potansiyeline ulaşmışlardır. Yukarıda bahsedildiği gibi, alüminyumun kaynağı boksittir. Boksitin ekonomik olarak uygulanabilir olması için %55'ten fazla alümina içeriğine sahip olması gerekir. Elektroliz, birincil alüminyum olarak adlandırdığımız şeyi üreten süreçtir.
Alüminyum üretmenin bir başka yöntemi de alüminyum hurdası olarak adlandırılan, halihazırda kullanılmış parçaların (eski alüminyum kasalardan parçalar, içecek kutuları, alüminyum içeren araba bileşenleri vb.) yeniden eritilmesi veya yeniden dökülmesidir. Bu işlemin sonucu, birincil alüminyumun tüm mükemmel özelliklerini koruyan ikincil alüminyumun üretimidir.
Bu noktada, metalin özelliklerini kaybetmeden çok sayıda işleme kapasitesinin, kullanımlarında muazzam bir esnekliğe sahip olduğu anlamına geldiğini belirtmekte fayda var. Ayrıca alüminyumun çok çeşitli alaşımları, yalnızca endüstride değil aynı zamanda havacılıkta da yaygın kullanımına katkıda bulunmuştur.
Alüminyum çağı
Birçok kişi alüminyum çağında yaşadığımızı düşünüyor. Bu çok yönlü malzeme günlük hayatımızın neredeyse her alanında mevcuttur. Büyük ölçekli inşaatlardan nakliyeye, alüminyum çerçevelerden elektronik cihazlara ve ürün ambalajlarına kadar alüminyum her yerde hayatımızı kolaylaştırıyor. Ayrıca %100 geri dönüştürülebilir bir metaldir ve bu da daha iyi bir çevre için verilen mücadeleye olumlu etki yapar. Özellikle günümüzde, çevresel ayak izimizi azaltmaya yönelik küresel bir çabayla, alüminyum gerekli tüm gereksinimleri karşılamaktadır. Özelliklerini koruyabilen ve yaşam döngüsünü uzatan defalarca geri dönüşüm süreçlerinden geçebilen alüminyum, çok çeşitli uygulamalara uygun “yeşil” bir metaldir.
Sir Humphry Davy'nin 19. yüzyıl başlarında bahsettiği metal olmadan, insanlık bugünküyle aynı yerde olamazdı.
Modern tarihin akışını dönüştürerek benimsenmesine katkıda bulunanlara çok şey borçluyuz. Sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi değerleri, alüminyumu her zamankinden daha önemli ve kullanışlı hale getiriyor!
